Bình trang là gì? Dàn trang in (imposition) dễ hiểu
Bình trang (còn gọi là bình bản, dàn trang in; tiếng Anh: imposition) là bước chế bản sắp xếp các trang hoặc nhiều bản sao của một thiết kế lên tờ in lớn, đúng vị trí và đúng chiều, để sau khi in, gấp, cắt thì mọi thứ ra đúng thứ tự, đúng kích thước và ít hao giấy nhất. Bước này nằm giữa thiết kế và in: người thiết kế giao từng trang, bình trang biến chúng thành tờ in.
Trên Trimto, bạn bình trang ngay trên trình duyệt: xén thẳng và bế tự động cho tem nhãn, card; bình trang sách cho sách, catalog.
Lưu ý: chữ "dàn trang" còn hay dùng theo nghĩa trình bày trang (sắp chữ, ảnh từng trang trong InDesign). Bài này nói về bình trang, tức xếp các trang đã thiết kế xong lên tờ in.

Có hai kiểu thường gặp.
1. Xếp lặp một mẫu (tem nhãn, danh thiếp, tờ rơi)
Bạn có một mẫu, ví dụ một danh thiếp, và muốn in nhiều bản trên một tờ. Phần mềm nhân mẫu thành lưới, chừa khoảng cách để cắt và đặt dấu cắt.
Ví dụ. Danh thiếp 90 × 55 mm. Trên tờ A4 (210 × 297 mm), không khoảng cách, không bù xén:
- theo chiều ngang: 210 ÷ 90 = 2 cái (dùng 180 mm)
- theo chiều dọc: 297 ÷ 55 = 5 cái (dùng 275 mm)
- tổng: 2 × 5 = 10 cái mỗi tờ
Thêm bù xén 3 mm mỗi cạnh thì mỗi cái chiếm 96 × 61 mm. Ngang vẫn được 2 (192 mm), nhưng dọc chỉ còn 4 (244 mm; cái thứ năm cần 305 mm). Xếp theo chiều này tờ chỉ chứa 8 cái; xoay mọi danh thiếp 90° (61 × 96 mm) thì được 3 ngang, 3 dọc, tức 9 cái. Vì vậy bù xén và hướng xếp làm đổi số lượng, và máy tính giúp tiết kiệm giấy: thử máy tính số con trên tờ.
Với tem có hình dạng bất kỳ, bế tự động xếp các hình sát nhau thay vì theo lưới cố định.
2. Bình trang sách (sách mỏng, sách, catalog)
Các trang của một tài liệu được đặt lên tờ sao cho khi in hai mặt rồi gấp, các trang đọc đúng thứ tự. Thứ tự này không trực quan. Cuốn ghim giữa 8 trang dùng hai tờ, mỗi tờ in hai mặt:
| Tờ | Mặt | Trang trái | Trang phải |
|---|---|---|---|
| Ngoài | Trước | 8 | 1 |
| Ngoài | Sau | 2 | 7 |
| Trong | Trước | 6 | 3 |
| Trong | Sau | 4 | 5 |
Gấp chồng giấy một lần là các trang chạy từ 1 đến 8. Ghim giữa cần tổng số trang là bội số của 4, nên tài liệu 6 trang phải thêm hai trang trắng. Máy tính thứ tự trang sách cho thứ tự với mọi số trang, và bình trang sách làm bố cục giúp bạn.
In mặt sau: tờ riêng, trở nhíp, trở đầu
Khi in hai mặt, bình trang còn quyết định mặt sau khớp với mặt trước ra sao. Trên máy in offset có ba cách quen thuộc:
| Cách | Bản in | Tờ quay lại máy thế nào | Kết quả |
|---|---|---|---|
| Tờ riêng (sheetwise) | Một bộ cho mặt trước, một bộ cho mặt sau | Lật mặt, giữ nguyên mép nhíp | Mỗi tờ một bản, hay dùng cho sách |
| Trở nhíp (work-and-turn) | Một bộ chứa cả trước và sau cạnh nhau | Lật trái sang phải, giữ nguyên mép nhíp | Hai bản giống nhau, cắt đôi sau khi in |
| Trở đầu (work-and-tumble) | Một bộ chứa trước và sau đối đầu | Lật trên xuống dưới, đổi mép nhíp | Hai bản, dùng khi tờ dài |
Trên máy in văn phòng hay máy in kỹ thuật số, lựa chọn này hiện ra dưới dạng "lật theo cạnh dài" hoặc "lật theo cạnh ngắn". Nếu cách lật không khớp với cách bình trang, mặt sau bị in ngược hoặc nằm sau nhầm bản. In hai mặt xén thẳng của Trimto đặt mỗi mặt sau đúng sau lưng mặt trước theo cách lật bạn chọn.
Bình trang một việc in, từng bước
- Bắt đầu từ khổ thành phẩm. Ghi lại kích thước sau xén của một sản phẩm và file đã có bù xén chưa.
- Chọn tờ in. Dùng đúng loại giấy máy in nạp được, ví dụ A4, SRA3 hay 32,5 × 43 cm, rồi trừ phần lề máy không in tới (máy kỹ thuật số thường 3 đến 10 mm).
- Chọn cách xếp. Lưới cho hình chữ nhật, bế tự động cho tem hình bất kỳ, thứ tự trang cho sách.
- Thêm dấu. Dấu xén cho máy xén, đường bế cho máy cắt decal, khi cần thì thêm vạch màu và dòng thông tin ở lề.
- Kiểm số lượng. Số tờ nhân số bản mỗi tờ phải đủ số lượng đặt. Làm tròn lên, không làm tròn xuống.
- In thử một tờ. In ra giấy thường, cắt hoặc gấp bằng tay, so với thiết kế trước khi in thật.
Lỗi hay gặp
- Không có bù xén. Nền màu dừng đúng ở đường xén sẽ để lộ một vệt trắng mảnh khi dao lệch nửa milimét.
- Sai số trang. Sách ghim giữa cần số trang là bội số của 4. Tự xếp trang trắng thay vì để phần mềm dồn hết vào cuối.
- Quên bù dày trang. Sách dày thì các trang giữa lòi ra sau khi gấp. Đọc creep là gì trước khi in sách trên khoảng 32 trang.
- Khoảng cách không khớp cách cắt. Xén 1 dao cần bù xén chung; xén 2 dao cần khoảng hở thật. Hỏi thợ gia công dùng cách nào.
- Xoay lẫn chiều. Xoay vài sản phẩm để thêm được một con mỗi tờ thì tiết kiệm giấy, nhưng nhớ kiểm thớ giấy (chiều chạy của sợi giấy, ảnh hưởng tới nếp gấp và độ cứng) và số nhảy.
Vì sao quan trọng
- Ít hao giấy. Nhiều bản trên một tờ nghĩa là ít tờ và ít nhát cắt hơn.
- Đúng thứ tự. Bình sai thì trang bị ngược hoặc lộn thứ tự sau khi gấp.
- Gia công dễ đoán. Dấu cắt, khoảng cách và bù xén chỉ cho máy xén hoặc máy bế biết cắt ở đâu.
Thường bình trang làm bằng phần mềm chế bản hoặc nhà in làm giúp. Trimto làm ngay trên trình duyệt, miễn phí, file không rời khỏi máy bạn.
Muốn xem cách dàn layout cho từng loại sản phẩm (tem nhãn, decal bế, sách, tờ gấp, zine), đọc bài layout in là gì.
Nguồn tham khảo
- Wikipedia, Imposition: lịch sử, tay sách và bình trang kỹ thuật số.
- Wikipedia, Prepress: vị trí của bình trang trong quy trình in.
- Wikipedia, ISO 216: khổ giấy dãy A dùng trong ví dụ.
- Adobe InDesign Help (tiếng Anh), Impose documents for booklet printing: phần mềm trình bày trang bình một cuốn sách nhỏ thế nào.