Layout in là gì? Cách dàn layout tem, card, sách
Layout in là cách các con (bài) nằm trên tờ giấy đưa vào máy in: một tờ được bao nhiêu con, con quay chiều nào, chừa khoảng cách và bù xén bao nhiêu, dấu xén, dấu gấp, bon đặt ở đâu. Dàn layout tốt thì đỡ tốn giấy, xén đúng, còn với sách thì gấp xong trang ra đúng thứ tự.

"Layout" thiết kế và "layout" tờ in
Ở tiệm in, chữ "layout" được dùng cho hai việc khác nhau, nên khách và thợ hay hiểu lệch nhau:
- Layout thiết kế: sắp chữ, ảnh, logo trên một trang, làm bằng AI, CorelDRAW, InDesign hoặc Canva. Kết quả là file một trang cho mỗi mẫu, hoặc file PDF nhiều trang của cuốn sách theo thứ tự đọc.
- Layout tờ in: sau bước trên, đem các trang đã xong xếp lên tờ lớn (A4, A3, SRA3, 32,5 × 43…) để in rồi xén, hoặc in rồi gấp, đóng. Thợ in gọi việc này là bình trang (hay dàn trang in), còn file đã bình xong thường gọi là "file layout".
Bài này nói về loại thứ hai. Muốn hiểu phần lý thuyết (tờ in, tay sách, vì sao thứ tự trang bị đảo), đọc bài bình trang là gì. Ở đây mình đi theo từng loại sản phẩm.
Mỗi loại sản phẩm dàn layout thế nào
| Sản phẩm | Cách dàn layout trên tờ in | Cần để ý | Công cụ Trimto |
|---|---|---|---|
| Tem nhãn vuông, chữ nhật, card visit, vé | Lặp một mẫu thành lưới, xén 1 dao hoặc 2 dao | Bù xén mỗi cạnh, khoảng cách khi xén 2 dao, dấu xén | Xén thẳng tem nhãn |
| Decal tròn, oval, hình bất kỳ | Xếp khít các hình, mỗi con có đường bế cho máy bế | Bù đường bế, khoảng cách giữa các con, dấu định vị máy bế | Bế nhãn mác tự động |
| Vé, tem có số nhảy hoặc dữ liệu Excel | Vẫn là lưới, nhưng mỗi con mang một số hoặc một dòng dữ liệu | Nhảy số theo tờ hay theo chồng (cut and stack) | Đánh số nhảy |
| Sách, catalog, tạp chí | Trang sắp theo thứ tự bình trang trên hai mặt tờ in, gấp rồi ghim hoặc keo | Số trang chia hết cho 4, bìa in riêng, bù đẩy trang | Bình trang sách & catalog |
| Tờ gấp 2, gấp 3, gấp Z | Các mặt gấp đặt cạnh nhau, mặt ngoài một bên, mặt trong một bên | Mặt gấp vào hẹp hơn một chút, chiều lật tờ | Tờ gấp brochure |
| Mini zine 4, 8, 16 trang | Cả cuốn trên một tờ, có hàng quay ngược, gấp rồi cắt khe giữa | Hàng nào quay 180°, cắt khe ở đâu | Mini zine 8 trang |
Tem nhãn, card visit: dàn lưới xén thẳng
Kiểu layout đơn giản nhất: một mẫu lặp theo hàng và cột. Xén 1 dao thì các con nằm sát nhau, một nhát dao tách hai con. Xén 2 dao thì mỗi con có bù xén riêng và có khoảng hở ở giữa, mỗi cạnh được xén hai lần.

Trước khi dàn, hỏi rõ máy in ăn khổ giấy nào và file của khách có bù xén chưa. Muốn biết nhanh một tờ được bao nhiêu con khi chưa có file, dùng máy tính số con trên tờ.
Decal bế: layout tờ decal cho máy bế
Decal tròn hoặc hình bất kỳ mà xếp thành lưới thì phí giấy. Layout bế sẽ xếp khít các con lại và xuất kèm đường bế (thường là màu spot tên CutContour) để máy bế chạy theo. Hai thông số hay phải chỉnh là khoảng cách giữa các con và bù đường bế (đường bế nằm trong hay ngoài hình bao nhiêu).

Xem thêm: kiss cut và die cut khác nhau thế nào.
Sách: layout sách không theo thứ tự đọc
Với sách ghim giữa, trang 1 nằm chung tờ với trang cuối, trang 2 nằm chung với trang áp cuối. Ảnh đầu bài là ruột catalog 8 trang: mặt trước tờ là trang 4 và 1, mặt sau là trang 2 và 3. Nếu dàn theo thứ tự đọc thì gấp xong cuốn sách sẽ lộn xộn. Máy tính thứ tự trang sách cho ra thứ tự với bất kỳ số trang nào.
Kiểm nhanh trước khi dàn layout
- Kích thước thành phẩm từng con và khổ giấy máy in ăn được.
- Bù xén trong file (thường 2–3 mm) và vùng an toàn cho chữ.
- Hình chữ nhật thì xén 1 dao hay 2 dao, hình bất kỳ thì cần đường bế.
- In một mặt hay hai mặt, lật tờ theo cạnh nào.
- Dấu in: dấu xén, dấu chồng màu (bon), thang màu, dòng thông tin đơn hàng ở lề.
- Số lượng: số tờ phải đủ hoặc dư, không được thiếu.
Bài bù xén, vùng xén, vùng an toàn giải thích kỹ mục 2.
Dàn layout bằng Trimto
Trimto là công cụ dàn layout in miễn phí chạy trên trình duyệt, file không gửi lên máy chủ. Bạn thả file PDF, SVG hoặc ảnh vào khu Chế bản, chọn kiểu cắt hoặc kiểu đóng, Trimto tự dàn layout và đặt dấu in ở lề. Đổi khổ giấy, lề, bù xén, xoay con là thấy kết quả ngay, xong thì xuất file PDF để in.
- Tem nhãn, card visit: xén thẳng tem nhãn
- Decal bế: bế nhãn mác tự động
- Sách, catalog: bình trang sách & catalog