Ghim giữa, keo gáy hay lò xo: chọn kiểu đóng nào
Kiểu đóng quyết định quy tắc số trang, sách có mở phẳng được không và cách bình trang để in.

So nhanh
| Ghim giữa | Keo gáy | Lò xo / coil | |
|---|---|---|---|
| Cách giữ | Tờ gấp đôi, ghim kẽm qua nếp gấp | Dán trang ở gáy, có bìa bọc | Đục lỗ, luồn lò xo nhựa hoặc kim loại |
| Số trang | Bội số của 4, thường mỏng (khoảng đến 60-80 trang, tuỳ giấy) | Sách dày hơn, thường từ khoảng 40 trang | Gần như mọi số, số trang chẵn |
| Gáy | Không có, nên không in chữ gáy | Gáy phẳng in được chữ | Lò xo, không có gáy in |
| Mở phẳng | Khá phẳng | Không | Có, gập ngược 360° |
| Chi phí | Thấp nhất | Trung bình | Thấp đến trung bình |
| Hay dùng | Tạp chí, brochure, chương trình | Catalog, tiểu thuyết, sổ tay hướng dẫn | Sổ ghi, lịch, sách bài tập |
Giới hạn cụ thể phụ thuộc nhà in, định lượng giấy và thiết bị, hãy hỏi nhà in trước khi chốt.
Ghim giữa
Ghim giữa (ghim lưng, tiếng Anh: saddle stitch) là cách đóng sách bằng cách lồng các tờ gấp đôi vào nhau rồi ghim kẽm qua nếp gấp. Mỗi tờ cho 4 trang nên tổng phải là bội số của 4; tài liệu 30 trang thành 32. Trang phải được bình theo thứ tự riêng (xem máy tính thứ tự trang sách). Chồng dày thì các trang trong bị đẩy ra ngoài nên nhà in xén mép trước; hiện tượng này gọi là creep.
Keo gáy
Keo gáy (đóng keo, tiếng Anh: perfect binding) là cách dán các trang vào bìa bọc ở gáy bằng keo: các trang xếp chồng, mép gáy được mài nhám và dán keo, rồi dán bìa bọc. Bìa cần độ dày gáy tuỳ số trang và độ dày giấy; ước tính bằng máy tính độ dày gáy sách. Trang phải xếp theo thứ tự đọc để nhà in gấp thành các thếp, và phần gáy ăn vào lề trong nên cần chừa thêm lề gáy.
Lò xo
Đóng lò xo (tiếng Anh: spiral / coil binding) giữ các tờ rời bằng vòng lò xo nhựa hoặc kim loại luồn qua lỗ đục dọc một mép. Sách mở phẳng, lật trang dễ, hợp sách bài tập và lịch. Giữ nội dung quan trọng cách mép đục lỗ khoảng 10 mm trở lên để lỗ không đục vào chữ.
Ví dụ cụ thể
Ghim giữa, 24 trang, thành phẩm A5. Mỗi tờ A4 gấp đôi cho 4 trang A5, nên 24 ÷ 4 = 6 tờ, in hai mặt rồi lồng vào nhau. Nếu nội dung dài 26 trang thì bội số của 4 kế tiếp là 28: tự lên kế hoạch cho hai trang thêm (trang ghi chú, quảng cáo, bìa 3) thay vì để trang trắng ngẫu nhiên.
Keo gáy, 200 trang, giấy không tráng 80 g/m². 200 trang là 100 tờ. Giấy 80 g/m² loại giấy văn phòng dày khoảng 0,1 mm, nên ruột sách khoảng 100 × 0,1 = 10 mm, gáy bìa đặt bằng số đó cộng thêm một chút cho bìa. Giấy tráng cùng định lượng mỏng hơn, giấy in sách xốp thì dày hơn, vì vậy máy tính độ dày gáy sách hỏi loại giấy. Nhà in offset còn gấp trang theo tay sách 8, 16 hoặc 32 trang, nên số trang tròn tay sách thì rẻ hơn.
Lò xo, 50 trang in một mặt. Lò xo giữ từng tờ rời nên 50 tờ không cần thứ tự trang đặc biệt. Điều cần quan tâm là cỡ lò xo: hỏi thợ gia công cỡ nào vừa 50 tờ cộng bìa, vì lò xo quá chật thì trang không lật được.
Lề cho từng kiểu đóng
| Kiểu đóng | Lề trong (lề gáy) | Các cạnh ngoài | Lý do |
|---|---|---|---|
| Ghim giữa | 10 đến 12 mm | Vùng an toàn 5 mm + bù dày trang | Ghim nằm ở nếp gấp, trang giữa bị đẩy ra ngoài |
| Keo gáy | 15 đến 20 mm | Vùng an toàn 5 mm | Keo và độ cong của gáy che một phần mép trong |
| Lò xo / coil | 12 đến 15 mm phía đục lỗ | Vùng an toàn 5 mm | Lỗ đục cách mép khoảng 4 đến 6 mm |
Coi đây là mức an toàn để bắt đầu, có số của nhà in thì dùng số của nhà in.
Các kiểu đóng khác bạn có thể gặp
- Wire-O (lò xo kép): giống lò xo nhưng là vòng kim loại đôi. Trông trang trọng hơn, hay dùng cho báo cáo và lịch bàn.
- Keo PUR: keo gáy dùng keo polyurethane bền hơn. Trang giữ chắc hơn, sách mở phẳng hơn một chút, giá cao hơn.
- Khâu chỉ và bìa cứng: các tay sách được khâu lại rồi gắn vào bìa cứng. Bền nhất và đắt nhất, dùng cho sách bìa cứng và photobook.
Lỗi hay gặp
- Gửi file ghim giữa có số trang không chia hết cho 4.
- Đặt ảnh tràn hai trang giữa sách keo gáy, phần giữa ảnh chìm vào keo.
- Quên rằng bìa sách keo gáy là một tấm rộng: bìa sau, gáy và bìa trước liền nhau.
- Đặt số trang hoặc chữ quá sát mép đục lỗ của sách lò xo.
Chọn kiểu nào?
- Dưới khoảng 48 trang, ngân sách hẹp: ghim giữa.
- Catalog hoặc sách cần gáy in chữ, trông chỉn chu: keo gáy.
- Thứ người dùng viết lên hoặc để trên bàn làm việc: lò xo.
Bình trang sách và catalog của Trimto hỗ trợ cả ba, hiển thị thứ tự trang và bố cục bìa cho từng kiểu. Muốn bắt đầu từ nền tảng, đọc Bình trang là gì?
Nguồn tham khảo
- Wikipedia, Bookbinding: tổng quan các kiểu đóng sách, tay sách và bìa cứng.
- Wikipedia, Saddle stitch, Perfect binding và Spiral binding.